Kurumca Yapılan Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasında Sebepsiz Zenginleşme Hükümleri Uygulanabilir mi
SGK Tarafından Yapılan Yersiz Ödemelerin Geri Alınması 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Yersiz ödemelerin geri alınması – Madde 96 Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler; a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden, b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmidört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmidört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan, itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Alacakların yersiz ödemelere mahsubu, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır, kanunî faiz kalan borca uygulanır. Bu hüküm ilgili hak sahiplerinin muvafakat etmeleri kaydıyla, aynı dosyadan diğer bir hak sahibine yapılan yersiz ödemelere mahsubunda da uygulanır. Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesinde, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faizi ile birlikte hesaplanan borç tutarı, gelir ve aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle uygulanır. Yersiz ödemelerin tespiti ile geri alınmasına ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin usûl ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. SGK Tarafından Yapılan Yersiz Ödemelerin Geri Alınmasında Sebepsiz Zenginleşme Hükümleri Uygulanabilir mi Yargıtay Hukuk Genel Kurulu Esas No: 2015/10-536 Karar No: 2019/388 Karar Tarihi: 02.04.2019 Özet: Somut olay değerlendirildiğinde; uyuşmazlığın çözümünde genel nitelikteki 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 63. maddesi hükmüne nazaran uygulama önceliğine sahip özel kanun niteliğindeki 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 96/b. maddesinin uygulanması gerekmekte olup davacıya 01.05.1999 yılı itibariyle bağlanması gereken yaşlılık aylığı belirlenmeli, 5510 sayılı Kanun’un 96/b bendi uygulanmak suretiyle davacının iade ile yükümlü olduğu ödemeler ve faiz süresi ve miktarı da belirlenmek suretiyle davacının sorumlu olduğu kısmın hesaplanarak bir karar verilmelidir. (5510 S. K. m. 96) Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İstanbul Anadolu 13.İş Mahkemesince davanın kabulüne dair verilen 19.02.2013 tarihli ve 2013/323 E., 2013/18 K. sayılı karar davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 13.03.2014 tarihli ve 2013/8965 E.,2014/5705 K. sayılı kararı ile; “…Dava, 01.05.1999 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağlanan davacıya 16.06.2011 tarihinde Bağ-Kur\’a tabi hizmetlerinin 875 gününün iptali edilmesi sonucu aylık bağlama koşullarını kaybettiği gerekçesiyle aylığı iptali edilip, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 96/a bendi gereğince 18.01.2001- 17.06.2011 arası yersiz ödenen 57.161,58 TL\’den aylığın 01.02.2008 tarihinde tekrar bağlanması sonucu davacının birikmiş aylık alacaklarının mahsubu sonucu bakiye 23.673,85 TL\’nin tahsili amacıyla başlatılan icra takibi dolayısıyla Kuruma borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptali istemine yöneliktir. Mahkemece, davacının Kurumu aldatıcı hareketi bulunmadığı dolayısıyla, iyi niyetli olduğu anlaşıldığından icra takibinin iptaline ve yaşlılık aylığını iptali eden Kurum işleminin iptaline karar verilmiştir. 1-) Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2-) Hak sahibi konumundaki davacıya yersiz ödendiği ileri sürülen yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle birlikte kendisinden geri alınmasına yönelik davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 96. maddesinin birinci fıkrasının 25.02.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6111 sayılı Kanunun 44. maddesiyle değişik (b) bendi gereğince, Kurumca hak sahiplerine fazla veya yersiz olarak yapıldığı belirlenen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla (5) yıllık sürede yapılan ödemeler toplamının, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren (24) ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, (24) aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan yasal faizi ile birlikte geri alınması gerekmektedir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında; davacıya 01.05.1999 yılı itibariyle bağlanması gereken yaşlılık aylığı belirlenip, 5510 sayılı Kanunun 96/b bendi uygulanmak suretiyle davacını iade ile yükümlü olduğu ödemeler ve faiz süresi ve miktarı da belirlenmek suretiyle davacının sorumlu olduğu kısmın hesaplanarak karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. O hâlde, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır…” gerekçesiyle bozularak dosya yerine geri çevrilmekle yeniden yapılan yargılama sonunda mahkemece önceki kararda direnilmiştir. HUKUK GENEL KURULU KARARI Hukuk Genel Kurulunca incelenerek direnme kararının süresinde temyiz edildiği anlaşıldıktan ve dosyadaki belgeler okunduktan sonra gereği görüşüldü: Dava, 01.05.1999 tarihinden itibaren tahsis talebinin kabulü, aksine Kurum işleminin, icra takibinin ve ödeme emrinin iptali, ödemesi durdurulan yaşlılık aylıklarının tahsili istemine ilişkindir. Davacı vekili; müvekkilinin talebi üzerine 01.05.1999 tarihinde tarafına yaşlılık aylığı bağlandığını, ancak sonrasında Kurum tarafından müvekkilinin prim borcu bulunduğundan bahisle hizmet cetvelinde 928 gün olarak görünen Bağ-Kur hizmetinin 53 gün olarak düzeltildiğini ve 16.06.2011 tarihinde gönderilen yazı ile “2103010987 tahsis numarası ile aylık almakta iken Bağ-Kur hizmetinin 53 gün olarak değişmesi sonucu, aylığınızın bağlandığı tarihte 500 gün prim ödeme şartını yerine getirmediğiniz anlaşılmış olup aylığınız iptal edilmiştir. Bu durumun tespit edilmesi nedeniyle tarafınıza 18.01.2001-17.06.2011 süresi için 57.161,58TL borç çıkarılmıştır.” denildiğini, Kurumun aylığın iptaline ilişkin işleminde müvekkiline atfedilecek herhangi bir kasıt ve kusur bulunmadığını, kötü niyetli davranarak Kurumu yanıltmadığını, Kurum tarafından yeterli incelenmiş olsaydı prim borcunun bulunduğunun tahsis talep tarihinde de tespit edilebileceğini, kaldı ki tahsis talep tarihinde Kurum tarafından prim borcunun tahsil edilebileceğini, Kurumun hatalı işleminden müvekkilinin sorumlu tutulmasının hak ve adalet duyguları ile bağdaşmayacağını, diğer taraftan yaşlılık aylığı bağlanmasında hatanın Kuruma ait olduğunu, bu nedenle 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 96. maddesinin “b” fıkrası gereği hatanın tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık süre içinde yapılan ödemeler toplamının talep edilebileceğini ileri sürerek davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine, 01.05.1999 tarihinden itibaren tahsis talebinin kabulüne, aksine Kurum işleminin, icra takibinin ve ödeme emrinin iptaline, ödemesi durdurulan yaşlılık aylıklarının yasal faizleriyle birlikte davalı Kurumdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili, Kurum tarafından yapılan işlemlerin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 96. maddesinin “b” bendine göre yapılan yersiz ödeme

